على اصغر شميم

305

ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )

خاطر است . به همين جهت هيئتى را به رياست ويسكنت داون « 1 » كه حاصل نشان مزبور بود به ايران فرستادند و آن هيئت در اول فوريه 1903 ميلادى ( 1321 قمرى ) به تهران رسيدند و نشان و حمايل آن را به شاه تقديم كردند . ضمنا دولت انگليس بنا به مصلحت وقت از اعتراض رسمى و مبارزه‌ى جدى با تعرفه‌ى گمركى جديد براى كالاهاى روسى خوددارى و مذاكرات مسالمت‌آميز را براى بدست آوردن امتياز جديدى نظير امتيازى كه به روسيه داده شده بود « 2 » ، با شاه و درباريان ايران دنبال نمود و سرانجام مقارن ورود هيئت حامل نشان « بند جوراب » به تهران ، يك قرارداد جديد بازرگانى با ايران منعقد ساخت . اين قرارداد در تاريخ نهم فوريه‌ى 1903 ميلادى ( 1321 قمرى ) منعقد گرديد و چند ماه بعد به صحه‌ى مظفر الدين شاه رسيد و از ماه ژوييه‌ى 1903 به مورد اجراء گذاشته شد . سفر سوم شاه به اروپا مظفر الدين شاه به علت ابتلاء به بيمارى و يا بر اثر وحشت و نگرانى كه از جنبش‌ها و نهضت‌هاى فكرى عصر خود داشت ، دور بودن از كشور را كه هم متضمن امنيت شخص او و هم وسيله‌ى سرگرمى و تفريح و استراحت بود ، بر توقف در ايران ترجيح مىداد و به همين جهت بار ديگر درصدد مسافرت به اروپا برآمد .

--> معروف بالا در قسمت انتهاى نشان كه به شكل بند جوراب ساخته مىشد حك گرديد . خود پادشاه و وليعهد و 25 تن از شواليه‌ها يعنى نجباى درجه‌ى اول انگلستان حق داشتند كه به دريافت اين نشان نايل گردند و تا سال 1805 ميلادى اين محدوديت برقرار بود ليكن از آن سال اعقاب جرج اول پادشاه بريتانيا و از سال 1831 اعقاب جرج دوم پادشاه انگليس نيز ، علاوه بر 45 نفر نجيب‌زاده حق دريافت نشان را به دست آوردند و نيز برطبق فرمانى كه صادر شد مقرر گرديد كه اين نشان هنگام لزوم به شاهزادگان خارجى نيز اعطا شود . چون شاه و وليعهد و شواليه‌هاى صاحب‌نشان ، علامت نشان را به زانوى چپ خود مىبستند آن را نشان « زانو بند » نيز خوانده‌اند . ( 1 ) - Viscount Downe ( 2 ) - سرپرسى سايكس مىنويسد كه زمامداران بريتانيا هنگام انتشار تعرفه‌ى جديد گمركى ايران و روسيه در ابراز نگرانى نسبت به آينده‌ى بازرگانى خود با ايران راه خطا پيموده بودند ؛ چه در گزارش وابسته‌ى بازرگانى صلاحيتدارى در سال 1904 ( 1322 قمرى ) صادرات ايران به امپراتورى بريتانيا فقط نيم ميليون ليره و واردات امپراتورى به ايران بر دو ميليون بالغ بوده و در سال 1911 ( 1330 قمرى ) واردات بريتانيا به ايران به چهار ميليون ليره افزايش يافته است .